हिमवत खण्डको महत्व किन छ ?

हिमको घर हिमालय, हिमवर्षा भएर अच्छादित हुनपुग्ने ठाउँ हिमवत्खण्ड | अर्कोरुपमा भन्दा, हिमालको वरिपरि फैलिएको वृहदक्षेत्र | पूर्वीय दर्शन, चिन्तन, तप र पवित्रताको मौलिक थलो | भारोपेली र भोट्वर्मेली भाषा, संगीत, नृत्य, व्याकरण, योग आदिको उत्पत्तिस्थल | कैलाश, धवलागिरि, अन्नपूर्ण, गोसाईस्थान, गौरीशंकर, सगरमाथा, मकालु, कञ्चनजंगा, चोमोल्हारी इत्यादि गगनचुम्वी हिमालहरु रहेको क्षेत्र | प्रत्येक सनातन हिन्दू वैदिक ग्रन्थमा थोरवहूत उल्लेख भएको क्षेत्र | विश्वलाई वेद, पुराण, उपनिषद्, ब्राह्मणग्रन्थ र त्यसको उपदेश दिने क्षेत्र | पूर्वीय दर्शनको मूल क्षेत्र, जसले मानवसभ्यतालाई मूलाधार दिनसक्यो | यहाँको कलासाहित्य र संस्कृतिले सिंगो मानवजगत् लाई दिशानिर्देश गर्नसक्यो , कारण यसै क्षेत्रलाई शिव, वेदव्यास, वाल्मीकि, कालिदास, तुल्सीदास, कपिल, ब्रह्म ज्ञानी शुकदेव, अष्टावक्र, जनक, सीता, वशिष्ठ, वाल्मीकि ,महर्षि गर्ग, पाणिनि , श्रिङ्गी , याज्ञवल्क्य , विश्वामित्र, कपिल, कणाद , बुद्धहरुले यहाँको माटोमा सुगन्ध थपेका थिए | यस ठाउँले विभिन्न हिमशृंखलादेखि समुद्रसम्मका जाति, भाषा, संस्कृति, सभ्यता औ जनजीवनलाई जोड्न सकेको थियो | त्यसैले नेपाल बहुभाषिक, बहुसांस्कृतिक प्राज्ञिक समृद्ध ज्ञानभण्डारको रुपमा रहन सकेको थियो | नेपालको प्राकृतिक , पर्यावरणीय आकर्षण, मानव समाजकालागि उदाहरण बनेको थियो | यस विश्वको सवैभन्दा पुरानो करोडौंबर्ष अघिको मानव कंकाल " रामापिथेकस " नेपालकै बुटवलमा फेला परेको कारण यसले नेपालमा मानव वसोवासको इतिहास कति पुरानो छ ? विश्व सामु प्रष्ट्याएको छ | नेपाल संसारकै केन्द्रविन्दु हो भन्नेकुरा जनाएको छ | हिमवत् खण्ड शुद्ध पानीको भण्डार मात्र होईन, यस संसारको महँगो खनिज युरेनियमको भण्डारपनि हो | उहिले सोमवंशी रुचिराश्वका छोराको राजधानी नेपालकै पार्कोट हो |(गण्डकी महात्म्य २०५५ पेज ११६) | यहाँका चार मुख्य सभ्यताहरू गण्डकी सभ्यता, वाग्मती सभ्यता ,कौशिकी सभ्यता ,कर्णाली सभ्यता हिमवत्खण्डकै देन थियो | गण्डकीतटको पुलहाश्रम र मिथिलाञ्चलको जनकपुर दुवै उपनिषद् युगका प्रसिद्ध ठाउंहरुको रुपमा प्रख्यात थिए | सनातनी संसारका प्रथम सप्तर्षि गण सहित पुलह, क्रतु, पुलस्त्य, याज्ञवल्क्य, पराशर, विदुषी गार्गी, वेदवादिनी ऋतम्भरा, परमहंस शुकदेव, राजर्षि जनक र महर्षि अष्टावक्र आदिको आध्यात्मिक चिन्तनभूमि नेपालको गण्डकि क्षेत्र , कौशिकी क्षेत्र र मिथिला क्षेत्र रहेको थियो |

आजको दिनमा हिमवत् खण्डसँग सम्बन्धित सभ्यताहरुको इतिहास नेपालसंग मात्र सुरक्षित छ | हामीसंग रहेका तमाम कुराहरु संगाल्न सके यस विश्वकै प्राचीन सम्पत्ति हुनसक्तछ | यहिकुरो बुझेर जनकपुरको जानकी मन्दिर आजभन्दा १२० बर्ष पहिले भारत टीकमगढकी महारानी वृषभानुले पुत्र प्राप्तिको अवशर पारेर ततकालिन नौ लाख रुपैयाँ खर्चगरी श्री ५ पृथ्वी वीरविक्रमको स्वकृति लिएर निर्माण गरीदिएकी थिइन (वि.स. १९५२ -वि.स. १९६४ र प्रा.प्र. १९६७ ) | हिंजोको नेपाल वैदिक ज्ञान र विदिक श्रोतको अव्वलभूमि थियो | नेपालमै जन्मिएर यसैलाई कर्मभूमि र तपोभूमि बनाउने असंख्य ऋषिमूनिहरु यहाँ रहेका थिए | यहाँको कन्दरा ,पाखा ,नदिनाला ,हिमाल , सरोवरहरु बैदिक मन्त्रहरुले गुन्जायमान हुनेगर्दथ्यो | तत्कालिन विश्व परिवेशमा नेपालले जम्बूद्वीप, भारतवर्ष र भरतखण्ड ,हिमवतक्षेत्र ,हिमवतखण्डको प्रतिनिधित्व गर्दथ्यो | शैव, वोन (वन झाँक्री ), मुन्धुम र बुद्धधर्मको जन्म नेपालमै भएको थियो | वेद, महाभारत र आदि महाकाव्य रामायणपनि नेपालमै लेखिएका ऐतिहासिक ग्रन्थहरु हुन | गुह्य वैदिक ज्ञानका रहस्यहरु नेपालमा मात्र जीवित रहेको थियो | नेपालको राष्ट्रिय झण्डा विश्वको सबैभन्दा प्राचीनतम् झण्डा थियो , जसले वैदिक सनातन भूमिको प्रतिनिधित्व हुनुको परतिनिधित्व गर्दथ्यो | त्रेतायुगमै पनि भगवान रामको राज्याभिषेक हुँदा नेपालका राजा सुधन्वा मिथिलाको विहेमा सरिक हुनपुगेका थिए | सनातन हिन्दू संस्कार ,संस्कृति र दर्शनका जीवन्त कुराहरु नेपालको कोशी - गण्डकी -मिथिला र कर्णाली प्रदेशमा जीवीत रहेको थियो | यो विश्वलाई ब्रह्म ज्ञानको जानकारी गराउने स्थल जनकपुरनै रहेको थियो | वैदिक दर्शनका प्रणेताहरु , पूर्व मीमांसा: महिर्ष जैमिनी ( जैमिनिघाट,ठेउला खोला बागलुङ्ग ) , २ वेदान्त (उत्तर मीमांसा): महिर्ष बादरायण (दमौली,तनहुँ ,वा अछाम ) ३ सांख्य: महिर्ष कपिल (कपिलवस्तु ) ,४ वैशेषिक: महिर्ष कणाद( यिनको नेपालमा कुनै चिनो भेटिन्न ) ५ न्याय: महिर्ष अक्षपाद गौतम (गोतम)( विदेह्स्थान ,जनकपुर " विदेहोऽथ माधवोऽग्निवैश्वानरमुखे बभार। तस्य गोतमो राहुगण ऋषि: पुरोहित आस। (श.ब्रा.. ४ .) ६ योग: महर्षि पतंजली (यिनको पनि नेपालमा चिनो भेटिन्न ) मध्ये ४ जाना नेपालकै कन्दराका उत्पादन रहेका थिए |हिमवत् खण्डकै शिर सगरमाथाको वरीपरी भारोपेली र तिब्बतबर्मेली सभ्यता निर्माण भएको थियो |